Khi trông từ xa, những đám mây thường hiền lành tựa thượng đế, nhưng lúc kéo lại tầm nhìn, đôi khi hình thế dữ dội như tên lửa.
Dù vậy, chỉ vài phút, bởi gió, nó chuyển tới vũ điệu khác.
Cuộc sống cũng thế. Nếu bạn coi chân lý là ảo ảnh, chân lý đẹp như mây. Còn khi đóng khung lại, ở trường hợp này là giam vào một cú bấm máy ảnh, bạn có thể tận hiến cho đam mê trong quá khứ bằng tinh thần sống mái.
Chim hết thì bẻ cung, thỏ chết, chó săn bị thịt - Câu tổng kết thời Xuân thu chiến quốc hơn nghìn năm trước đến nay không phai giá trị. Nó thậm chí đậm đà hơn thông qua vận dụng linh hoạt của các bản sao Câu Tiễn thời nay.
Có phần đúng mục tiêu. Bởi, mỗi cá nhân khi sinh ra đều ít nhiều mang sứ mệnh của một quân cờ thế sự. Kẻ chơi cờ vì thế đương nhiên xuất thân từ quân cờ - kiểu mưu mô, tài năng hoặc may mắn mà lĩnh xướng nhịp điệu cuộc chơi. Từ đó, quyết định thí hay giữ đồng đội.
Nhưng sai về đạo đức. Vì thói hành xử Điểu tận cung tàng, Thố tử cẩu phanh ấy, khi sang nước mình được diễn giải cô đọng bằng thái độ dứt khoát khinh: Ăn cháo đá bát!
Thời sự vài hôm cứ nhộn nhạo. Có vẻ như tâm trạng mấy nay trở lại trạng thái “bâng khuâng đứng giữa đôi dòng nước” nên mình nhìn gì cũng đầy rụt rè và hồ nghi. Vùi đầu vào mấy điển tích Tàu, càng thêm hồ nghi lẫn rụt rè.
Chỉ cảm nhận về cái đẹp là bất biến.
“… và dẫu trời có cao rộng bao la
Thì đích đến chẳng thể nào sai lệch!
Người ta hay gọi đó là 8X
Một cánh chim vừa đủ sức khinh trời
Một bông hoa kiêu hãnh đọ ban mai
Một tiếng thét cắt ngang ngàn sấm sét…” - trích Thế hệ chúng tôi - Trần Anh Tuấn
Tuấn Trần
Nghe nói, Tự Đức là ông vua “tự do ngôn luận” với chính sử nhất khi nhận định hàng loạt sự kiện hơn nửa thiên niên kỷ giữ nước của tiền nhân bằng con mắt của vua một triều đại.
Sự lộng ngôn, nếu có, của nhà vua này, đến nay chưa có kết luận mang tính chất bản án nào. Vì thế, đó là những tư liệu tham khảo không bị ràng buộc bởi sự dứt khoát sai hay dứt khoát đúng.
Nhưng dẫu sau này có nhận định đúng hay sai, ông vua ấy vẫn là một tượng đài về tính khẳng khái: Dám nghĩ, dám nói, dám chịu trách nhiệm.
Và nếu những phát ngôn “bật lại” quan điểm của quảng đại quần chúng thời ấy gây ảnh hưởng xã hội, thì nhìn chung, chúng vẫn thú vị hơn là cần xa lánh.
Bởi, so cả tiền thế lẫn hậu thế, vua Tự Đức thường lập ngôn chứ chưa hiện thực hóa phát ngôn.
Nếu máy móc hóa chính tả thì Khai - giống như Khởi đầu, kiểu khai mạc, khai hội, khai xuân, khai bút, khai tiệc, khai…. Còn Phóng - hàm ý về bùng nổ, giống phóng lao, phóng tiễn, giải phóng, phóng khoáng…
Nên Khai Phóng, ghép lại thành “Mở ra điều mới”!.
Hồi khởi nguyên ngôn ngữ, nếu các cụ gọi con đường là “cái ao”, đàn ông là “thị mẹt”, phái đẹp là “giặc cái” thì cách hành văn của thế hệ con cháu sẽ như vầy: Trên hàng loạt cái ao của đô thị, tiếng còi xe nức nở đòi vượt; Thị mẹt sống ở trong trời đất, phải có danh gì với núi sông; Gia đình 2 giặc, chồng hạnh phúc…
Vì thế, dùng giá trị bây giờ như một dạng công cụ suy diễn để soi vào bản chất khái niệm nhiều năm trước, có vẻ như giống động tác tối nay nếm đậu phụ rồi sáng mai mới thò đũa quệt mắm tôm đưa lên lưỡi.
Ngôn ngữ như con người, nó trưởng thành và biến đổi theo thời gian. Giờ chả mấy ai nói Doanh nhân là tầng lớp hạng 4 xã hội sau Sĩ, Nông, Công. Cũng chả ai nói giới làm công nghiệp văn hóa là Xướng ca vô loài…
Và vì ngôn ngữ như con người, khi bạn giao tiếp, tôi sẽ biết bạn là ai.
Anh Tuấn
“...Yêu cầu tối cao của một Biên tập viên là khả năng làm xiếc với thông tin. Tức, kỹ thuật đánh giá, tổ chức, cân bằng, nhiều chiều và khách quan…
Vốn ngôn ngữ đối với Biên tập viên rất
cần thiết nhưng không phải nhiệm vụ quá trọng yếu. Tuy nhiên, vẫn cần học hỏi để
từ thân phận công nhân chữ nghĩa lên thợ viết rồi thành nghệ nhân…”
Hồi nửa thập kỷ trước, mình có rón
rén lập ngôn bằng 71 chữ trên. Khi ấy viết trong tâm thế kiêu hãnh của một cử
nhân Xã hội học xông pha trên sân khấu tin tức.
Và hôm nay, vẫn lập ngôn ấy. Không phải
bình về Nguyên hay Cựu, mà là câu chuyện của 2 mỹ từ Giải thể và Chấm dứt hoạt
động.
Nếu Giải thể là tiến trình tản ra của
khối thống nhất thì Chấm dứt hoạt động như việc hóa đá khối thống nhất ấy.
Các thành tố của Giải thể vẫn có thể
mang những tính chất như lý tưởng, quan điểm, nghĩa vụ, sứ mệnh để tham gia hoặc
tự tạo khối thống nhất khác, còn Chấm dứt hoạt động là vô hiệu hoặc tiêu diệt mọi
manh nha tái sinh quan điểm, nghĩa vụ.
Nhóm bạn tan rã (hay giải thể) thì
tình cảm mỗi cá nhân nhóm không mất đi. Nhưng nhóm ấy, dù đang gắn bó trên một
con tàu, sóng biển có thể khiến không ai có cơ hội trở thành Rô bin sơn.
Nói một hình ảnh, thì, một khái niệm
mở ra cánh cửa mới dẫu hẹp, một khái niệm phủ bạt che mọi tia nắng của bình
minh.
Ngôn ngữ mang vẻ đẹp của nhiều mặt
chính vì sự điêu luyện trong cách thể hiện ấy.
Hôm nào cảm hứng sẽ nói thêm về mối
quan hệ biện chứng giữa Đoàn kết và Sắp xếp.
Tuấn Trần
Phong thanh: Xuất hiện khả năng 8 cơ quan báo chí ở và của TP HCM chấm dứt hoạt động, đồng nghĩa với 8 cơ quan vô tình hoàn thành sứ mệnh vô tiền khoáng hậu. Đó là ghi dấu ấn trong tạo lập tiền lệ vô cùng vững đối với cán cân Tài sản và Nhân tâm.
Một số tòa soạn tráng lệ ngụ trên đất quý như kim cương - được tinh lọc, mài giũa qua tâm sức đội ngũ thành viên tòa soạn ấy - nay hợp nhất về trạm nghỉ mang tên “Tài sản công”. Sau đó, đi đâu hay về đâu nằm ở quá trình mài giũa khác.
Một số nghìn nghệ nhân tham gia vào việc chế tác kim cương ấy - cao hơn là vắt tâm huyết xây dựng tòa soạn tương xứng với mỹ danh kim cương - bỗng được “biệt phái”, tạo cơ hội “liên thông” tới đội ngũ lao động tự do.
Một số giải thưởng không ngại tầm vóc quốc gia, như “À ra thế”, “Fair play” của Pháp Luật TP HCM hay “Mai Vàng”, “Tự hào Cờ Tổ Quốc” của Người Lao Động bỗng chênh vênh, không biết “lí lịch” của mình là “Nhiều năm”, “Xóa từ 30-6” hay tuổi đời bắt đầu từ số “0” tính từ khi cái nôi sinh ra chúng chấm dứt hoạt động để bắt đầu hành trình (nếu có) với Báo và Phát thanh, Truyền hình thành phố.
Nghĩa là bơ vơ về thương hiệu chính danh, chênh chao với tư thế “đội ngũ mang ngòi bút tiên phong xây dựng xã hội”… nhưng kiên định rằng ý chí Tài sản và ý chí “thực hiện chế độ theo quy định hiện hành” là không thể bàn cãi”?
Nếu thế, 4 trong nhiều chữ bảo bối “Năng động, Sáng tạo”, có khi là một thông điệp ngầm phổ quát. Rằng sáng tạo, năng động là ưu tiên ám chỉ thân phận con người chứ không quá nhấn nhá vào bản chất chính sách? Đột phá trên cơ sở công khai lấy ý kiến nhân dân/độc giả trở thành một ý tưởng viễn tưởng?
Viết tối muộn Ngày 101 năm Báo Chí Cách mạng Việt Nam.
Tuấn Trần
Chữ nghĩa như mụ nhân tình lắm chuyện. 40 năm cầm bút tính từ khi vào vỡ lòng, mình chưa khi nào có pha hành lạc trọn vẹn khoái cảm với mụ ấy.
Mấy nay cũng vậy và bây giờ càng thế.
Cứ khi mạch nghĩ đang sung thì thằng cha mang
tên “phản bác” chính mạch ấy nhảy vào phá đám. Lúc ấy bỗng bần thần với loạt câu hỏi to đùng, rằng
những dòng mình tuôn ra liệu hóa thành chân lý? Những ý muốn thêu hoa có khi
nào bị phán như tâm địa nịnh thần? Mọi trải lòng thống thiết biết đâu xuất hiện
gồ ghề ở sân khấu bầy đàn nào đó?...
Cứ
như thế… Viết trong tâm lý phòng thủ đến cầu toàn đến giờ vẫn là một thứ cực
hình chưa thể gọi tên chính xác.
Như
đây, một trong vô số điển hình của màn động phòng chữ nghĩa buồn xơ xác:
QUẨN!...
Rồi
ta lại gặp lại ta
Rồi
ngày tháng ngày hôm qua - bây giờ
Rồi
cuộc đời đắm mộng mơ
Rồi
như đang lở 1 bờ thế gian…
Vầng
trăng mãi một “khuôn vàng”
Mùa
thu mãi vẫn “dịu dàng nắng thu”
Mãi
là “rừng rậm âm u”
Mãi
xanh là “biển”, mãi ru là “hời”…
Chán
đời ngửa mặt lên giời
Đã
như thế, thế thì thôi chán gì?
Lối
mòn cứ thế mà đi
Hành
tinh còn quẩn chứ gì riêng ai!
Tuấn Trần
