Phăm phăm đi hóng heo may
Ngờ đâu giông tố găm đầy mùa thu
Cuộn lòng vắt nửa câu thơ
Thì đau đớn lại lửng lơ, mơ hồ…
Cà phê trước tiệm cầm đồ
Dường như vị đắng đã thừa tối nay…
Tuấn Anh
Phăm phăm đi hóng heo may
Ngờ đâu giông tố găm đầy mùa thu
Cuộn lòng vắt nửa câu thơ
Thì đau đớn lại lửng lơ, mơ hồ…
Cà phê trước tiệm cầm đồ
Dường như vị đắng đã thừa tối nay…
Tuấn Anh
Hoa mặt đất và hoa bầu trời
5 năm chỉ mỗi một màu thôi
Phải chăng thế giới luôn đơn sắc
Hay bởi ta mòn mộng rong chơi?
Hoa trên đất và hoa bầu trời
Hai niềm u ẩn đọng hai nơi
Hay thôi gào thét trong trăn trở
VIẾT LẠI THÓI QUEN
Cách nào để biến một trinh nữ trở thành quả phụ hơn nửa thế kỷ? - Câu trả lời có lẽ không nằm ở quy định, mà đôi khi ở chỗ người đinh ninh quy định ấy coi phẩm giá là ưu tiên thứ nhì sau cảm xúc xã hội?
Câu chuyện của nàng Tô Thị thế kỷ 21, bà Nguyễn Thị Lệ, là cái kết lung linh đối với nhiều người. Mình cũng nằm trong số ấy dù có chút băn khoăn như ở trên.
Nhưng chút băn khoăn nhỏ nhen ấy có hề chi, khi Triệu Đà - người thiết kế sự tích ngọc trai - còn được coi như khởi đầu của 4 đại triều trong “đệ nhị tuyên ngôn độc lập”: Bình Ngô Đại cáo - “Từ Triệu, Đinh, Lý, Trần bao đời gây nền độc lập/ Cùng Hán, Đường, Nguyên, Tống mỗi bên hùng cứ một phương”…
Pháp luật, lịch sử, văn hóa hay luân lý,... đều từ con người viết ra.
TRĂNG CHIỀU
Một chấm thôi, nho nhỏ
Xuyên qua hàng bưởi thơm
Một vàm mây rực rỡ
Cháy hai vùng không gian
Chiều buồn mà rất ngoan
Chết dần trong tư lự
Nhường bóng đêm hung dữ
Nghiền ánh trăng thêm vàng…
Đôi khi cuộc sống xiên ngang
Kiểu gì cũng phải hiên ngang… giả vờ
NGŨ TUYỆT
Khi chúa mây vẫy vùng nơi gió lộng
Màu của tim lặng lẽ nhuộm trời mơ
Khi ánh sáng ngủ vùi trong bão tố
Cũng là khi trăng thắm đến không ngờ!
Đêm mai, thơ hành lạc với bơ vơ???…
TÁI LỰA CHỌN?
Chín năm, ừ nhỉ, sương trong mắt
Ta vụt bâng khuâng trước hai đường
Một băng mê mải lên viễn đích
Một xuống trời mơ vạn mến thương…
Nếu máy móc hóa chính tả thì Khai - giống như Khởi đầu, kiểu khai mạc, khai hội, khai xuân, khai bút, khai tiệc, khai…. Còn Phóng - hàm ý về bùng nổ, giống phóng lao, phóng tiễn, giải phóng, phóng khoáng…
Nên Khai Phóng, ghép lại thành “Mở ra điều mới”!.
Hồi khởi nguyên ngôn ngữ, nếu các cụ gọi con đường là “cái ao”, đàn ông là “thị mẹt”, phái đẹp là “giặc cái” thì cách hành văn của thế hệ con cháu sẽ như vầy: Trên hàng loạt cái ao của đô thị, tiếng còi xe nức nở đòi vượt; Thị mẹt sống ở trong trời đất, phải có danh gì với núi sông; Gia đình 2 giặc, chồng hạnh phúc…
Vì thế, dùng giá trị bây giờ như một dạng công cụ suy diễn để soi vào bản chất khái niệm nhiều năm trước, có vẻ như giống động tác tối nay nếm đậu phụ rồi sáng mai mới thò đũa quệt mắm tôm đưa lên lưỡi.
Ngôn ngữ như con người, nó trưởng thành và biến đổi theo thời gian. Giờ chả mấy ai nói Doanh nhân là tầng lớp hạng 4 xã hội sau Sĩ, Nông, Công. Cũng chả ai nói giới làm công nghiệp văn hóa là Xướng ca vô loài…
Và vì ngôn ngữ như con người, khi bạn giao tiếp, tôi sẽ biết bạn là ai.
Anh Tuấn
“...Yêu cầu tối cao của một Biên tập viên là khả năng làm xiếc với thông tin. Tức, kỹ thuật đánh giá, tổ chức, cân bằng, nhiều chiều và khách quan…
Vốn ngôn ngữ đối với Biên tập viên rất
cần thiết nhưng không phải nhiệm vụ quá trọng yếu. Tuy nhiên, vẫn cần học hỏi để
từ thân phận công nhân chữ nghĩa lên thợ viết rồi thành nghệ nhân…”
Hồi nửa thập kỷ trước, mình có rón
rén lập ngôn bằng 71 chữ trên. Khi ấy viết trong tâm thế kiêu hãnh của một cử
nhân Xã hội học xông pha trên sân khấu tin tức.
Và hôm nay, vẫn lập ngôn ấy. Không phải
bình về Nguyên hay Cựu, mà là câu chuyện của 2 mỹ từ Giải thể và Chấm dứt hoạt
động.
Nếu Giải thể là tiến trình tản ra của
khối thống nhất thì Chấm dứt hoạt động như việc hóa đá khối thống nhất ấy.
Các thành tố của Giải thể vẫn có thể
mang những tính chất như lý tưởng, quan điểm, nghĩa vụ, sứ mệnh để tham gia hoặc
tự tạo khối thống nhất khác, còn Chấm dứt hoạt động là vô hiệu hoặc tiêu diệt mọi
manh nha tái sinh quan điểm, nghĩa vụ.
Nhóm bạn tan rã (hay giải thể) thì
tình cảm mỗi cá nhân nhóm không mất đi. Nhưng nhóm ấy, dù đang gắn bó trên một
con tàu, sóng biển có thể khiến không ai có cơ hội trở thành Rô bin sơn.
Nói một hình ảnh, thì, một khái niệm
mở ra cánh cửa mới dẫu hẹp, một khái niệm phủ bạt che mọi tia nắng của bình
minh.
Ngôn ngữ mang vẻ đẹp của nhiều mặt
chính vì sự điêu luyện trong cách thể hiện ấy.
Hôm nào cảm hứng sẽ nói thêm về mối
quan hệ biện chứng giữa Đoàn kết và Sắp xếp.
Tuấn Trần
Chữ nghĩa như mụ nhân tình lắm chuyện. 40 năm cầm bút tính từ khi vào vỡ lòng, mình chưa khi nào có pha hành lạc trọn vẹn khoái cảm với mụ ấy.
Mấy nay cũng vậy và bây giờ càng thế.
Cứ khi mạch nghĩ đang sung thì thằng cha mang
tên “phản bác” chính mạch ấy nhảy vào phá đám. Lúc ấy bỗng bần thần với loạt câu hỏi to đùng, rằng
những dòng mình tuôn ra liệu hóa thành chân lý? Những ý muốn thêu hoa có khi
nào bị phán như tâm địa nịnh thần? Mọi trải lòng thống thiết biết đâu xuất hiện
gồ ghề ở sân khấu bầy đàn nào đó?...
Cứ
như thế… Viết trong tâm lý phòng thủ đến cầu toàn đến giờ vẫn là một thứ cực
hình chưa thể gọi tên chính xác.
Như
đây, một trong vô số điển hình của màn động phòng chữ nghĩa buồn xơ xác:
QUẨN!...
Rồi
ta lại gặp lại ta
Rồi
ngày tháng ngày hôm qua - bây giờ
Rồi
cuộc đời đắm mộng mơ
Rồi
như đang lở 1 bờ thế gian…
Vầng
trăng mãi một “khuôn vàng”
Mùa
thu mãi vẫn “dịu dàng nắng thu”
Mãi
là “rừng rậm âm u”
Mãi
xanh là “biển”, mãi ru là “hời”…
Chán
đời ngửa mặt lên giời
Đã
như thế, thế thì thôi chán gì?
Lối
mòn cứ thế mà đi
Hành
tinh còn quẩn chứ gì riêng ai!
Tuấn Trần
Trước lúc Ngưu Ma Vương đóng giả Trư Bát Giới để đoạt lại quạt Ba Tiêu từ Tôn Ngộ Không là màn Tề Thiên Đại Thánh hóa thành đại huynh nghĩa tình 500 năm lừa Bà La Sát lấy báu vật trấn Hỏa Diệm Sơn.
Đây có lẽ là chi tiết duy nhất trong Tây Du Ký mà pha âu yếm chị dâu, vốn là điều ghê gớm trong thời đại sặc mùi Nho giáo Ngô Thừa Ân sống, được thông cảm.
Cựu Bật Mã Ôn cũng từng biến thành anh kết nghĩa của mình để đẩy đứa trẻ Hồng Hài Nhi vào thân phận bị cầm tù dưới tay Quan Âm Bồ Tát…
Tuy nhiên, vì mạch truyện dường như bất chấp mọi thứ để đạt mục đích thỉnh kinh nên nghĩa tình huynh đệ đương nhiên nhường chỗ cho cam kết phò Tam Tạng của chúa động Thủy Liêm.
Nên, được xếp vào hàng Tứ đại kỳ thư, Tây Du ký thu hút cảm tình lâu dài từ độc giả có lẽ cũng nhờ vào sự tài tình của ngòi bút mà việc ca ngợi thói lật lọng thản nhiên như tô vẽ sứ mệnh của người hùng.
“Đại chiến thắng phật” là danh hiệu của Phật Tổ Như Lai ban thưởng cho học trò xuất sắc của Lão giáo (Bồ đề Tổ sư; hình như vậy?)
“Chân lý như một quân cờ, muốn giữ hay thí là do kẻ chơi” - ý nghĩ này của mình tới tối nay chả hiểu sao lại… hiện hồn.
Là mình chỉ diễn dịch truyện Tây Du Ký.
Trần Tuấn
Từ thời tàu chợ những năm 1990 đến SE 2026 hôm nay, có lẽ tổng lượt mình đi chưa tới 100. Nhưng, đó cũng là gần 100 lần mang ấn tượng khó phai.
Mua vé nhưng thử trốn rồi thoát, vác ghế nhựa mò tất tần tật thể loại toa để tìm vị trí phụ phù hợp, trèo lên xe đẩy hàng kiếm chỗ nằm, ngủ vạ vật trước cửa nhà vệ sinh, nhậu cùng bạn mới say đến suýt lẫn ga, thả mình êm ái trên giường nằm tầng 2… là vài trong vô số ký ức đang chạy tới.
Nói chung, những chuyến tàu chứng kiến khá nhiều bước non nớt đến trưởng thành của mình.
Tối nay lại đồng hành với kẻ chép sử cá nhân đó.
Phố thị hút dần sau mắt ta
Hoàng hôn vì thế cũng loang ra
Đêm nay thao thiết miền nhung nhớ
Gió lạnh, lòng sôi một tiếng Nhà…
Tuấn Anh
Từ Hán Việt từ lâu được mặc định dùng trong ngữ cảnh trang trọng. Quốc tổ, Gia quyến, Huynh đệ là ba điển hình như vậy.
Trong đánh giá sự vật, hiện tượng - đặc biệt với những sự vật, hiện tượng mang bản chất dẫn dắt tư duy/suy nghĩ - thì triết học hay dùng từ Vĩ đại thay vì To lớn. Và vì thế, kẻ thứ 3 mang tên “Khủng” là một khái niệm khiếm nhã.
Tuy nhiên “Khủng” trong một số trường hợp lại định danh sự vật, hiện tượng rõ hơn. Như khủng khiếp, khủng hoảng…
Và bọn nam nữ yêu nhau thì với chúng, đối tượng tôn thờ được gọi là “thế giới” thay vì “Em/anh là trái đất/vũ trụ, nhân loại/địa cầu của anh/em”…
Nói chung, Hán Việt là ngôn ngữ tạm thời khuynh loát tiếng Việt, nên trước mắt không nên vì ghét ai đó mà gọi Con này Đứa nọ. Mà để sang miệng, cần vay mượn từ Súc sinh!
Giống như bạn gọi Tiến sĩ chứ ai lại bô bô Ông nghè?.
Nên, khi nào thì bạn dùng Tôi thay vì Bố mày với người ngang hàng? - Trả lời, khi rất thân hoặc muốn gọi đòn!
Tuấn Trần
Gần bốn chục năm biết tới cờ tướng, mình nắm nằm lòng những nguyên tắc hoặc ví von của món này, như Cờ tàn pháo hoàn, Tốt nhập cung tướng khốn cùng…
Nhưng nằm lòng không đồng nghĩa với thông thạo và vận dụng đúng. Như hôm nay, một bạn chơi mất liên tiếp đôi sỹ, mình bình “nguy rồi!”… thế mà chỉ vài nước sau, bên nó… thắng.
Giật mình! Té ra câu “Cờ mất sỹ như đĩ mất váy” không là sự cảnh báo mối nguy thua cuộc như 4 thập kỷ nay mình hiểu, kiểu bị lột báu vật bảo vệ. Mà chỉ là cái váy ấy không quá quan trọng.
Giật mình hơn khi vào Google để xác thực cách hiểu mới của mình thì hầu như không xuất hiện câu kinh nghiệm ấy trên bảng tìm kiếm.
Tiện máy tính, dùng 10 ngón tay ngây thơ gõ thêm vài lời dân dã “Chớ nên bì phấn với vôi/ Bì… x… con đĩ với môi anh thợ kèn”, “Sồn sồn như x phải lá han”, “Dạy đĩ vén váy”, “Y dài, z lại khô khô/ Ngỏng lên một tí cho cô vừa lòng”… thì sự khan hiếm thông tin tương tự.
Nghĩa là dường như thuật toán của Google và các mạng xã hội khác tự động một cách máy móc phân loại những ngôn ngữ mà nó hiểu là dung tục hoặc bạo lực, trong khi không chịu hiểu tới tận cùng nội dung?.
Nghĩa là các ứng dụng công nghệ trên đã can thiệp vào việc làm mai một vốn sống dân gian phong phú?
Nghĩa là khi chặn một cách có chủ ý, Google và những mạng xã hội kia đang rất mất dạy với văn hóa Việt Nam?
Trần Tuấn
Giống như Lê Hoàn đuổi được Tống mà vừa có nước Đại Cồ Việt, vừa có vợ vua Đinh, Hồ Quý Ly mà dẹp được giặc Minh thì đại tội tiếm ngôi nhà Trần đã được xóa trắng.
Thực dân Anh, Phát xít Đức, Đế quốc Mỹ đại chiến thì đại chiến nhưng 3 nền tảng tư tưởng tạo nên những quốc gia đầu sỏ ấy đều bằng cách này hay cách khác góp phần vào không khí văn minh mà nhân loại đang hít thở của 2025 hôm nay.
Nên từng có lúc mình nghĩ chân lý như quân cờ, lịch sử là thể loại gian thần uốn éo ba tấc lưỡi, và thực tế đôi khi giống bức tranh được bôi tẩy bởi đồn đoán dân gian.
Chỉ thế giới tưởng tượng, ít nhất đến bây giờ còn giữ được sự tinh khiết. Thế giới ấy như sự si mê nghìn năm của Thủy tinh với Mỵ nương, như niềm hả hê thâm độc của nàng Tấm với tình mẫu tử mẹ con Cám, như các đồn đoán thú vị xoay quanh đêm hầu hạ nguyên thủ của Nguyễn Thị Lộ trong thảm án Lệ Chi Viên.
Và như mình sáng nay, khi ngước mắt lên bầu trời và khả tín ông trời đang mang bầu!
Tuấn Trần
Một bên vắng, một bên đông
Một
chan nhức nhối, một không có gì
Mới đăm chiêu chuyện ở, về
Tâm tư đã thấm niềm quê mặn mòi…
Tuấn Anh
Muốn tỏa sáng thì hãy sử dụng bóng đêm!
Dù thắng hay thua, 1 ván cờ chất lượng phải ngốn tối thiểu nửa giờ đồng hồ. Dưới lượng thời gian ấy, cờ mất đi vẻ đẹp của thưởng thức trí tuệ.
Còn đánh cờ 1 mình thì chưa khi nào thú vị, bởi ngoài biết tỏng tòng tong đối phương thì việc bại hay thành đều chẳng thể thoải mái.
Tôi bây giờ chỉ ngắm bàn cờ để tính nước đi cuộc sống.
Vung tay phạt gió thì có vẻ thâm thúy vậy, thật ra thì quay lại tuyên ngôn ban đầu, có chút đổi màu.
Kiểu này hoặc tương tự kiểu này, rằng: Muốn trở thành đấng đàn ông lý tưởng, hãy tới nơi chỉ toàn phụ nữ.
Cựu thanh niên Trần Huyền Trang trong Tây Du Ký từng hùng hồn chứng minh điều đó khi qua nữ nhi quốc.
Rồi ta lại gặp lại ta
Rồi ngày tháng ngày hôm qua-bây giờ
Rồi cuộc đời đắm mộng mơ
Rồi như đang lở 1 bờ thế gian…
Vầng trăng mãi 1 khuôn vàng
Mùa thu mãi vẫn dịu dàng nắng thu
Mãi là rừng rậm âm u
Mãi xanh là biển, mãi ru là hời…
Chán đời ngửa mặt lên giời
Đã như thế, thế thì thôi chán gì
Lối mòn cứ thế mà đi
Hành tinh còn quẩn chứ gì riêng ai!
Trần Tuấn
Ta lạc giữa rừng bằng hữu
Hồ nghi mọi thứ chân tình
Tự thấy cuộc đời như võng
Chênh chao đôi nẻo bình minh...
Một nẻo mặt trời trong mộng
Phía kia ngột ngạt gió lòng
Và rồi nơi chung chiêng ấy
Soi gương ta gặp chính mình
Tuấn Trần
Dưới chân là cuộc sống
Trên đầu là cuộc chơi
Sáng chủ nhật gió nổi
Nôn nao đầy đủ thứ
Cà phê màu ẩn ý
Khói thuốc giễu bầu trời
Áo hồng phai ủy mị
Đè nghiến vào nắng xuân
Ta cứ mải phân vân
Giữa đôi miền số phận
Rồi gần như mất tất
Trên đầu và dưới chân
Hay là lại giàn trận?
Hay là cứ thoái lui?
Hay là kệ cụ đời?…
Tức là thôi, ta nhỉ!
Anh Tuấn
Hôm qua, 31-1-2025, là ngày khá đặc biệt. Chàng trai của chẵn 20 năm trước tái định vị bước chân dù lòng đã ngơn ngớt gió xôn xao.
Và vì nó khá đặc biệt nên trí nhớ phải chờ tới sáng nay để “sực nhận ra”. Dù vậy, tới chiều tối thì những ký ức mới rục rịch xếp hàng có lớp có lang.
Hi vọng một vài điều liên quan lý tưởng sẽ sáng như… kỳ vọng. Chứ cứ một lần nữa lặp lại chữ Quẩn thì chắc cái chữ đầy kinh hãi ấy rục rịch chuyển hóa sang vần Lẫn.
Quẩn (hay Lặp - thơ cũ, phiên bản độc nhất)
Rồi ta lại gặp lại ta
Rồi ngày tháng ngày hôm qua, bây giờ
Rồi cuộc đời chết mộng mơ
Rồi như đang lở một bờ thế gian…
Vầng trăng mãi một khuôn vàng
Mùa thu mãi vẫn dịu dàng nắng thu
Mãi là rừng rậm âm u
Mãi xanh là biển, mãi ru là “hời”
Chán đời ngửa mặt lên giời:
Đã như thế, thế thì thôi, chán gì!
Lối mòn cứ thế mà đi
Hành tinh còn quẩn chứ gì riêng ai.
Tuấn Trần
Sóng xô con thuyền đi đâu
Để cho ai đó bạc đầu nhớ ai
Đăm chiêu nửa vạt áo dài
Lòng nôn nao gió thiên thai ùa về…
Đêm qua men lối bờ đê
Giật mình đánh thót... thấy gái quê đang rút dao găm.
Hồi 5 năm trước gọt được mấy câu vần vè trên. Tới tiết mục men lối bờ đê thì nín thở, không bước thêm được nửa chữ nào nên chữa ngượng bằng lối gieo vờ hài hước.
Nửa thập kỷ, thi thoảng thầm đọc và hơi hơi đau đáu với đoạn kết lỡ làng đó. Cho tới sáng nay rướn lên, kiểu như câu chuyện gặp xe buýt 2 tầng.
Đấy, chậm như mình nhưng biết cố gắng thì cũng sinh được sản phẩm tròn trịa trước… 6 năm.
Ả thơ ấy đây:
Sóng xô con thuyền đi đâu
Để cho ai đó bạc đầu nhớ ai
Đăm chiêu nửa vạt áo dài
Lòng nôn nao gió thiên thai ùa về…
Đêm qua men lối bờ đê
Niềm thương xước bởi 4 bề cỏ may.
Tuấn Anh
Họ chơi cờ, ta nghịch thơ
Nói chung món nướng thì giờ khá ngon
Luộc đăm chiêu, hấp cô đơn
Tái buồn với lẩu mỏi mòn đưa ra...
Cà phê nhậu với phong ba
Thêm mồi tâm trí thế là... quắc cần câu!
Anh Tuấn
Thói tật hơn thua, sẵn sàng sống mái của mình chính thức chấm dứt từ năm 29 tuổi, đâu như 2 tháng sau khi nhận bằng cử nhân.
Thời ấy thình lình thấm thía câu chuyện của Tái ông thất mã nên cạch hẳn phản xạ đặt cược sinh mệnh vào mấy sới tự tôn.
Giờ, tâm lý lại xao động, nhưng thật may được niềm đam mê cuộc sống và say sưa cái đẹp bó bột lại.
Đêm qua ngủ mơ thấy ngồi trên xe buýt 2 tầng. Theo diễn giải thông thường thì giấc mơ phản ánh ám ảnh nào đó ở vài con hẻm trên đại lộ tinh thần. Nhưng, thật kỳ quặc là nay gặp đúng hình ảnh chiếc xe và khúc quẹo trong giấc mơ ấy.
Rất khó lý giải, chỉ thoáng suy nghĩ viển vông chiếc xe đó mời mình về lại bến tự tôn.
Tuy thế, vẫn còn chi tiết chưa xuất hiện, chính là tiết mục 1 mỹ nữ lao ra bế mình ném lên cung quế.
Anh
chưa leo xe buýt 2 tầng
Vì lối đi toàn chọn dưới hầm
Anh
chả ngắm trời xanh mây trắng
Bởi
cuộc đời thường đẫm nước sông.
Anh
hay nhờ cà phê để sống
Rồi
buồn vui với phận đắng đen
Rồi
thấy em vừa lạ vừa quen
Rồi
thấy em vừa quen vừa lạ...
Rồi
thấy như lòng đang hóa đá
Ngỏng
ngô nghê, trần trụi, gồ ghề
Rồi
thấy như mình xanh tựa lá
Mộng
bình minh ngóng giọt sương trong.
Tuấn Trần
Sáng, cà phê giữa một rừng triết lý cuộc sống, từ ca dao, tục ngữ đến những phát biểu tân thời...
Bỗng nhận ra bản thân quá đỗi… khổng lồ.
Những cây cỏ tỏ vẻ ngạo nghễ dạy dỗ hay huênh hoang kinh nghiệm ấy thật ra là suy nghĩ của cá nhân được khệ nệ nâng lên tầm “lập ngôn”. Nghe thì du dương nhưng thực tế nuốt vào dễ thành độc dược.
Nghĩ và hành xử bằng giá trị của người khác chỉ có thể là tầm gửi của tầm gửi của tầm gửi.
Khi cà phê tiếp tục là cà phê máy, nỗi nhớ vị pha phin khiến mình ho ra mấy cục chữ ở trên.
Kinh đô xa lắc ngàn năm
Đá vôi thì bạc bờ sông thì bồi
Xa quê bỗng nản đất người
Cờ lau viễn mộng ngợp trời tái tê… (thơ cũ)
Tuấn Trần