Bắt hay giữ?

Tiếng Việt mình "hay" ở chỗ bản chất đối thoại dựa phần lớn vào ngữ cảnh.

 

Ví dụ, “vô”, “vào” giống nhau. Muốn mời vô nhà hay mời vào nhà đều được. Tuy nhiên, Vào học và Vô đạo lại không chung ý nghĩa “vô, vào”.

“Đồ chó con” là câu chửi thề trước đối thủ nhưng là kiểu nũng nịu nhau giữa các cặp tình nhân.

Ông Năm Cam nói với đàn em “không muốn thấy mặt” bà Dung Hải Phòng thì nên hiểu án mạng được tính đến…

“Đề nghị” nếu xuất phát từ lời lãnh đạo trong hội nghị thì tự dưng đã chuyển hóa thành “Yêu cầu”….

Nhưng cũng vì hay vậy nên Tiếng Việt thường bị những tay thủ dâm ngôn ngữ tìm cách cưỡng bức. Ví dụ như câu vừa rồi, trong sáng thế mà vẫn bắt buộc liên tưởng tới đụng chạm vật lý.

Mấy ngày nay thông tin thời sự gặp tình huống như vậy. Đó là trường hợp của tướng Đỗ Hữu Ca, nguyên Giám đốc công an TP Hải Phòng, và lão Trương Đình Nhạt, cựu du côn ở tỉnh Quảng Ngãi. Cả hai được đưa tin bị “bắt khẩn cấp”.

 

Ông Đoàn Văn Vươn, người nặng tình với tướng Đỗ Hữu Ca

Nghe đâu, luật hiện tại đã bỏ khái niệm “bắt khẩn cấp” để thay bằng “giữ người trong trường hợp khẩn cấp” cho phù hợp với Hiến pháp.

Có điều, nhiều người trong chúng ta khoái hành động “bắt”… Thế thì chiều sự chính xác hay chiều theo tâm lý nhỉ?

Anh Tuấn 

"Dịch Kiều" trước mộ cụ Tú Xương

“Rằng năm Gia Tĩnh triều Minh

Bốn phương phẳng lặng hai kinh vững vàng…”

Giống như khi đọc nhiều tác phẩm nổi tiếng, Truyện Kiều để lại cho tôi một số suy nghĩ có thể lạ. Nói “có thể” bởi biết đâu nhiều người có quan điểm tương tự…

Chuyện của cô Vương Thúy Kiều lấy bối cảnh triều đại nhà Minh bên Trung Quốc, khi đó Thanh Tâm Tài Nhân viết. Vài trăm năm sau đại thi hào Nguyễn Du đọc được và nâng tầm tác phẩm lên bằng bản dịch theo thể loại thơ lục bát với tiêu đề Đoạn Trường Tân Thanh, sau đổi thành Truyện Kiều.

Số phận hai ấn phẩm trên cũng long đong như số phận của Kiều do tùy vào quan điểm của mỗi thời mà được nâng lên hay vùi xuống.

Ví dụ về Kiều, cô nàng này lần thứ nhất bán thân xác chuộc cha thông qua môi giới hôn nhân với Mã Giám Sinh. Lần thứ hai, Kiều bán sạch phẩm giá bằng việc định lừa Hoạn Thư,  rồi trộm tài sản tại nhà họ Mã để cao chạy xa bay. Lần thứ ba, người đẹp thực hiện thương vụ ngu xuẩn bằng cả cơ đồ của đấng trượng phu Từ Hải với mong muốn được yên thân....

Bởi thế nghe đâu trước 1945, “Đoạn trường tân thanh” – tiếng kêu đứt ruột - vẫn bị dân gian coi là “dâm thư”. Nói nôm na thì là một dạng “Nhật ký gái điếm”. Hiện giờ thì tạm khác.

Về nhân vật Từ Hải, ông này là kiểu người được đánh giá không tệ trong xã hội phong kiến. Cũng chí lớn, cũng trượng nghĩa, cũng hồ đồ, cũng rượu, cũng mê gái, cũng qua lại nhà thổ…  nên Từ Hải có tính cách và hành xử theo hình mẫu của 108 anh hùng Lương Sơn Bạc. Tư thế “chết đứng” của họ Từ được hiểu là đến từ cái chết oan ức.

Và đúng vậy, với tư cách là một đầu lĩnh chống lại sự quản lý của triều đình, lẽ ra Từ Hải phải được chết trên chiến trường với giáp gươm lẫm liệt, da ngựa bọc thây. Đằng này, chết vì sự thỏa mãn cuộc sống, nghe lời gái mà thiếu phòng bị thì rõ ràng là cái chết oan.

Với Hồ Tôn Hiến, nhân vật này được giới thiệu: "Có quan tổng đốc trọng thần/ Là Hồ Tôn Hiến kinh luân gồm tài/ Đẩy xe vâng chỉ đặc sai/ Tiện nghi bát tiễu việc ngoài đổng nhung"… chứng tỏ là một trọng thần tài ba. Ấn tượng nhất là lời kể của Nguyễn Du sau khi Hồ Tôn Hiến diệt xong Từ Hải lại mê mẩn Thúy Kiều, nhưng “Nghĩ mình phương diện quốc gia/Quan trên nhìn xuống người ta trông vào” và quyết định không buông thả.

Điều này càng có giá trị trong thời đại ngày nay khi xã hội xiển dương những quan lớn đàng hoàng, vừa có giáo dục, vừa có văn hóa.

Một số ý kiến cho rằng Hồ Tôn Hiến dùng mưu mẹo xảo quyệt để hãm hại chồng hờ thứ 3 của Thúy Kiều, hiểu vậy là chưa đúng. Với nhiệm vụ phụng sự nhà nước, góp phần cho “bốn phương phẳng lặng hai kinh vững vàng”, ông tổng đốc này phải bằng mọi cách để triệt để xử lý những kẻ có tư tưởng "Sao bằng riêng một biên thùy/ Sức này đã dễ làm gì được  nhau".

Như vậy, giá trị của Truyện Kiều còn nằm ở đâu nữa? Đương nhiên là nằm trong những ý tứ sâu xa khác mà cụ Tố Như muốn gửi gắm vào câu chuyện Vương Thúy Kiều. Những ý tứ ấy cộng với bút pháp tuyệt vời đã đưa Kiều cùng cụ bay lên, khắc tên Việt Nam trên đỉnh núi cao trong lĩnh vực văn hóa – nghệ thuật của thế giới.

Sức sống của Truyện Kiều vừa mãnh liệt, vừa nhiệm mầu. Bằng chứng là thông qua sự mến yêu của độc giả, tác phẩm giúp xóa nhòa ranh giới giữa duy vật và duy tâm.

Ai cũng có thể bói Kiều, ai cũng có thể in ấn và truyền tay và lưu truyền chi tiết “người cõi âm Đạm Tiên” sát cánh bên Kiều mà không lo bị xử lý hành vi phổ biến văn hóa phẩm mê tín dị đoan.

Trước Mồng 9 Tết Mèo - 2023.

Tuấn Trần

Sơ kết...

 Đến 31-12-2021, tạm tính:

- Hơn 10 năm, từ tìm kiếm Cơn gió nóng vẫn ung dung đứng hàng nhất, trang đầu của Google.

- Hơn 10 năm, lần đầu tiên đi lại đôi Gò - trước đó từng xỏ nó dẫm lên một số nẻo đường.

- 16 năm chiếc nhẫn vàng tây chưa xa rời ngón chân.

- Hơn 20 năm chè bắc, sau đó là cà phê, thuốc lá, rượu… vẫn ngạo nghễ xé toang bệnh tật.

- Thêm một cơ số tuổi - nghĩa là càng gần hơn sự ung dung, tự tại, rũ bỏ ước mơ, xao xuyến, đam mê, ham muốn… để nghỉ ngơi bên dốc cuộc đời.

 

Chiều nay dải nắng vàng

Rơi vào trong mắt biếc

Pha lên màu luyến tiếc

Nhuộm thời gian hoang tàn…

 

Cuộc sống tiến hàng ngang

Mọi thứ đều quan trọng

Nên giờ gần mất sạch

Còn nửa cọng tâm tư

 

Hay là mình lại đi?

Hay là mình dừng lại?

Hay là mình nằm mãi?

Để tháng năm đái vào?

 

Nói chung thì khá đau

Thật ra là hơn hoạn

Tóm lại là đầy sạn

Trong máng cơm cuộc đời…

 

Toàn bộ tất cả mọi thứ các vấn đề đều tệ!. Tệ như thể trong 2 giây buộc phải lựa chọn giữa gái, à, giữa bạn và vàng.

Trần Tuấn

Sự hả hê... chí tình?

 Hôm nay, số đông thành viên mạng đã thắng thế khi tiễn một người đang, thậm chí chưa, làm quen với thiên chức làm mẹ về với án tử.

Tôi nói “thành viên mạng” có lẽ cũng chưa đúng. Vì không có thống kê trong số hơn năm chục triệu người dùng internet thì có bao nhiêu chục nghìn người dứt khoát ủy nhiệm cho luật pháp kết liễu một số phận.

Nhưng tạm thời cứ tin vào cái thứ gọi là “làn sóng”.

Vấn đề là “làn sóng” ấy sẽ đẩy thuyền hay dìm thuyền thì còn phụ thuộc vào chuyện nó là sóng của thi nhân Nguyễn Khuyến hay của mấy tín đồ trong trường phái dân túy.

Đi vào ví dụ sinh động, bố mẹ của Nguyễn Võ Quỳnh Trang, bị cáo trong vụ án bé 8 tuổi chết, mất con gái từ chiều nay, 25-11.

Người cha của bé 8 tuổi, Nguyễn Trung Kim Thái, mất đi hai người mà anh ta dành tình cảm thương quý hàng đầu.

Xã hội mất đi một chỉ báo, rằng “tự do hôn nhân, coi con đẻ cũng như con mình”

Còn tử tội, mất đi khoảng 50 năm, mỗi năm 365 ngày “để yêu thương”

Nhưng, cái “lợi” bao trùm, đó là bản án giúp toàn bộ công dân thẩm thấu luật pháp hơn, trong đó có những quy định về trách nhiệm và nghĩa vụ làm mẹ kế (hay gì ghẻ)… tiềm năng.

Nói chung, đó là “một bản án đẹp”, dù không phải với toàn bộ những cá nhân từng… đọc Tấm Cám, Thạch Sanh…

Trần Tuấn

Lái buôn cảm xúc?

 

Báo chí mấy nay rộ câu chuyện giá vé máy bay tết TP HCM – Hà Nội trên 3 triệu vé. Trong khi, theo mách nước của khách bay, nếu bay từ TP HCM sang Bangkok (Thái Lan) xong làm thêm chặng nữa từ đó về Hà Nội thì ít tiền hơn.

Đây quả là một tin ấn tượng cho những tay hành nghề mua bán cảm xúc, là tín hiệu tích cực cho thị trường du lịch mua sắm xuyên quốc gia. Đó đồng thời cũng kích thích dịch vụ làm hộ chiếu cuối năm. Vì tiết kiệm, người dân sẽ lựa chọn giải pháp rời quê hương, thăm thú nước ngoài trước khi về bản quán đón Tết cổ truyền.

Nhẩm tính, vé máy bay tết nào cũng tăng nhiều con số phần trăm trong khi chi phí sân bãi, nhiên liệu, nhân công… không khác mấy ngày thường. Ngày thường, tổng tiền anh bỏ ra cho một chuyến bay 10 đồng, ngày tết cũng tương đương nhưng tiền thu từ túi hành khách thì chắc chắn cao vút.

Vậy là hãng hàng không nào cũng thế? Sứ mệnh cao thượng hay bất cao thượng thì đều gặp nhau ở điểm chung là giá vé không dựa trên chi phí thực tế mà ở việc lợi dụng quy luật tâm lý khát khao về quê đoàn tụ gia đình của khách hàng?

Nếu quả vậy, đó là một dạng “lái buôn tâm lý”. Kiểu trục lợi cảm xúc vương vấn cố hương ấy không nên tồn tại trong đầu những ông bà lớn lên từ những ngôi trường “mọc lên tươi thắm giữa đồng lúa xanh”.

Trần Tuấn

Nếu cuộc sống bế tắc, thì để thay đổi, bạn nên nhìn thế giới méo đi một tí

            

    Bệnh viện: Nơi đưa nhiều người từ cõi thiên đường trở về, nhưng cũng là chốn xảy ra nhiều cái chết đau đớn nhất.

 Trường học: Giúp nhân loại tiếp cận, tích lũy và mở mang sự hiểu biết thế giới tươi sáng. Các kiểu đầu gấu cũng sản sinh từ đây, và đến hiện tại, không một tay anh chị nào mù chữ.

 Văn minh: Nâng tầm sung sướng, kéo dài tuổi hưởng thụ thế gian của loài người, tuy vậy, trong sự nghèo nàn về giác quan (mỗi 5 chiếc), không thể khẳng định những người thân của chúng ta có ở một thế gian song song đang trầm cảm vì bị trì hoãn thời khắc đoàn tụ hay không?.

Hay cuộc chiến giữa 2 quân đội (quân đội chứ không phải dân tộc) Nga- Ukraine nếu lỡ nâng lên thành hạt nhân thì thế hệ tinh hoa của loài loài khỉ, theo học thuyết Đác – Uyn, thoái trào. Tuy vậy, có thể triệu năm nữa, một số loài như mèo, heo, gián, chuột lại khai quật thành tựu của chúng ta hiện nay để vinh danh bằng một tượng đài?

 Tóm lại, vấn đề rất cũ, là bạn nhìn một câu chuyện abcz như thế nào để cảm thấy thế giới vận động theo lập trình của mình.

Tuấn Trần

Tự Vẽ

 

Diễn với ai? -  Diễn với ta!

Những điều nhớp nhúa bỗng là thanh tao

Dối gian trở mặt tự hào

Thẳng ngay khép nép rúc vào mưu mô

 

Đêm qua nằm đái ra thơ

Sớm nay tự chụp giả vờ đăm chiêu…

Anh Tuấn