Âm phủ bị cắt viện trợ?

Triết học Mác – Lê nin lý giải tín ngưỡng, tôn giáo phản ánh sự thất bại cùa con người trước các hiện tượng tự nhiên.

Ví dụ, bộ lạc ông tổ chức đi săn giữa trời mưa gió, bất ngờ sấm chớp nổi lên đùng đùng. Trong đám đông, chỉ mỗi thằng tranh chấp người phụ nữ với ông bị sét đánh thơm thịt, tức thì ông tung tin nó ác tình nên bị “đấng” nào đó bắt trả giá.

Hoặc bà này vật đẻ từ sáng tới đêm, bất ngờ phía sau túp lều có tiếng cọp gầm, hoảng quá mà bắn veo hài nhi ra ngoài. Thế là gia đình bà nghĩ chúa rừng vừa thực hiện sứ mệnh bác sĩ sản khoa…

Hay thời kỳ Mông Cổ nhăm nhe Nhật Bản, đưa quân tinh nhuệ lên chiến thuyền vượt biển tới tấn công. Đùng phát, đội quân này gặp sóng to gió lớn, chưa chiến đã chết. Hóa ra đất nước mặt trời mọc được thần linh bảo trợ, đuổi ngoại xâm không phải vì tinh thần dân tộc cao…

Thần thánh được nặn từ những suy diễn ấy! – Mác và những người vô thần quả quyết như thế.

Tuy nhiên ở chiều ngược, giới hữu thần đinh ninh mọi thứ không thể tự nhiên sinh ra, loài người và thế giới hiện tại cũng thế.

Đến lý luận kinh điển của ông Charles Darwin kia mà mấy trăm năm nay vẫn thoi thóp sống đời sống của một giả thuyết, thì hà cớ gì hô hào việc từ bỏ giá trị tâm linh?

Và, cứ theo ngài Max Weber thì chính giáo lý của đạo Tin lành giúp tín đồ phấn đấu trong cuộc sống, sáng tạo trong suy nghĩ, tiết kiệm trong chi tiêu… mà thoát khỏi hình thái xã hội phong kiến, tiến thẳng lên tư bản (để tiệm cận thiên đường XHCN). Đấy, niềm tin được lên thế giới khác có sức mạnh phi thường  thế còn gì.

Thế giới tranh luận thì Việt Nam mình cũng tranh cãi, gần nhất là vụ nên hay không nên đốt vàng mã!...“. Tổ tiên có nhận được không?” – Chưa trả lời được!. “Mê tín dị đoan?” – Còn coi lại định nghĩa nha!. “Lãng phí?” – Đấy là cách tiếp cận sặc mùi tiền bạc!...

Những cuộc cãi cọ như vậy, theo mình thì cả ngàn năm nữa chưa thể có hồi kết, và đừng nên hào hứng với cái văn bản đòi thủ tiêu tục hóa vàng của Giáo Hội Phật giáo Việt Nam.

Biết đâu, đó là góp phần cắt nguồn tắc tế tổ tiên? Ha, đó cũng chỉ là một trong những giả thuyết.

Mình chỉ nghĩ, đã tôn trọng tự do tín ngưỡng thì nên tôn trọng cả việc thực hành tín ngưỡng.

Tự giết niềm tin là cách gần nhất để trở thành robot!

Trần Tuấn

Những cuộc cưỡng bức tín ngưỡng!

Những cuộc cưỡng bức tín ngưỡng! - Theo mình là như thế tại ít nhất hai lễ hội diễn ra từ Tết tới nay: Chém lợn (Bắc Ninh) và Tịch điền (Hà Nam)!

Ở lễ chém lợn, thần thái của hình thức tín ngưỡng này chính là màn hạ đao xuống đầu chú ỉn. Thế nhưng tiết mục tế sống ấy lại bị lôi vào một nơi kín đáo!

Có cảm giác lén lút, bí mật, thậm thụt thế nào? Cứ như thể các vị tiên chỉ làng Ném Thượng vì cả nể những lời đàm tiếu trên mạng mà quay sang mắng vào mặt thành hoàng?

Hành vi mông muội? Con trẻ có ấn tượng xấu? Quốc tế nhìn vào thấy ghê rợn…?. Ơ, đó là kết luận của vùng quê ấy hay là những phán xét của những người chưa bao giờ tắm chung nền văn hóa Ném Thượng?

Còn ở lễ Tịch điền, mình chưa tiếp xúc với hương ước của vùng Đọi Sơn nên không rõ lệ luật nào để họ cử một cụ ông 95 tuổi, gần đất xa trời, cầm cày vút roi vào mông trâu thay vì đưa một lão nông tương tự tuổi vua Lê Đại Hành  ra?

Giữa thời tiết lạnh căm căm, chắc cụ rét ghê lắm, may còn vững chân để xới một đoạn đất không đến nỗi mềm.

Mình thương những con trâu nữa. Bản chất chăm chỉ, bền bỉ, khỏe mạnh của chúng thể hiện qua bộ da  bóng mướt và đầy sức sống. Thế nhưng, trong sự kiện này, chúng khoác lễ phục lòe loẹt.

Tội cho người bạn nhà nông khi tham dự một việc trọng đại lại khoác chiếc áo giả!.

Người bạn ấy bình thường hiền lành bỗng bị trang điểm một thứ màu sắc cổ quái. Người bạn ấy nhìn hung dữ, dõi theo những bước chân lả lướt của những thôn nữ yểu điệu thực hiện nghi lễ  rắc hạt mùa màng… như muốn ăn tươi nuốt sống.

Văn hóa là tấm áo choàng, là sức mạnh của một dân tộc. Tín ngưỡng chính là những phần tạo nên nền văn hóa ấy. Và nói về văn hóa thì không có sự đo lường thấp - cao.  Việt Nam ngang bằng với Trung Quốc, với Ấn Độ, với phương Tây...

Thì hà cớ gì phải đẽo cày giữa đường?

Đang viết dở thì đọc thông tin Giáo hội phật giáo Việt Nam ra văn bản đề nghị dẹp phong tục đốt vàng mã.

Hơ, đạo Phật lại đi can thiệp vào đạo Ông bà, rồi quả quyết là mê tín dị đoan. Hết viết!

Trần Tuấn

Nghĩa trang cán bộ cao cấp

Về việc Hà Nội tính xây nghĩa trang gần ngàn rưỡi tỉ dành cho cán bộ cao cấp, có một số luồng ý kiến choảng nhau.

Ví dụ, ông viết văn nói là không được. Vì khi về với đất, các cụ nên nằm nơi bờ xôi ruộng mật, gần gũi cháu con. Ai lại chết rồi còn làm một cuộc tha hương, di cư từ lũy tre làng tới nơi tập trung, xếp hàng ngay ngắn như chuẩn bị duyệt binh!.

Bà chuyên về kinh tế cũng hô lên rằng lãng phí. Năm qua thiên tai thịnh nộ gây tổn thất biết bao tiền bạc, các bệnh viện nhếch nhác, trường học từ cấp măng non tới tre dậy thì đang thiếu đầu tư. Vậy thì cớ gì dành ưu tiên cho nơi ngàn thu không thay đổi?

Nhưng anh nghiên cứu về quyền lực thì nhiệt tình ủng hộ. Hổ chết còn để da huống chi toàn dân ta ngàn năm nay đã tắm trong đại dương văn hóa trọng sỉ. Đương thời, các cán bộ oai phong lẫm liệt thì lúc từ biệt dương gian cũng nên có một tấm bia lẫm liệt đặt ở khu đặc biệt chớ!

Cô nàng phượt thủ cũng ủng hộ hai tay. Cuộc đời là những chuyến đi. Và đi nhiều, hoạt động mạnh chính là một yếu tố xây đắp danh hiệu. Cán bộ cấp cao vì thế không thể bình đẳng với những bác nông dân quanh năm không dám thò chân ra khỏi ranh giới cây đa, bến nước, sân đình.

Do vậy, sau việc “phượt” từ cơ quan về vườn chăm sóc chim cá thì nên tạo điều kiện để họ giã từ nơi chôn rau cắt rốn, phượt một cú cuối đời tới nghĩa trang chuyên biệt….

…………………………..

Nói chung, những ý kiến đưa ra dựa trên quan điểm ngành nghề, và mình chưa có ý kiến.

Vì mình yêu tính đại đoàn kết dân tộc nên hễ bên nào chịu thua thì mình tuyệt đối ủng hộ bên thắng.

Trần Tuấn

Bóng đá và niềm tự hào dân tộc

Tôi chả ngốc như ông thầy tiếng Anh kia, mang thói quen giao tiếp của nước ông ấy để đối chọi với văn hóa của Đại Việt.

Tôi cũng chả dại như mấy chú quần đùi áo số u-bê-kít-tăng dám khiêu khích niềm kiêu hãnh của dân tộc tôi mấy ngàn năm văn hiến.

Tôi chỉ rón rén đặt dấu chấm hỏi, rằng, trong trường hợp ông HLV người Hàn lỡ hoang tưởng mà phát hiện mình là người gốc Trung Hoa, thì theo ngôn ngữ đương thời “Dưới sự dẫn dắt của thuyền trưởng người Trung Quốc, tuyển Việt Nam đã chinh phục đỉnh cao châu lục” liệu niềm hứng khởi vẫn dâng cao không kiểm soát như hiện tại?

Chúng ta tự hào Ngô Bảo Châu là người Việt đứng trên đỉnh cao khoa học, nhưng chúng ta cũng ngậm ngùi rằng không có bất kỳ một thiếu nữ nào tự nguyện ở trần quấn cờ mừng vinh quang của anh ấy.

Chúng ta tự hào rằng nửa thế kỷ trước, bằng cuộc tiến công và nổi dậy Xuân Mậu thân đã khiến ngọn cờ quyền lực thế giới phải phải đổi gió, nhưng chúng ta cũng bẽ bàng rằng lớp trẻ hôm nay nhớ số múi trên bụng các cầu thủ còn siêu hơn việc nhớ thế hệ trước đã diệt được bao nhiêu tên Đế quốc.

Tôi chỉ muốn nói rằng, nên tiết kiệm khái niệm “Tự hào dân tộc” đối với 90 phút vận động để có được bảng điện tử hiện lên con số rất cơ học!

Trần Tuấn

THỜI GIAN VÀ TIẾN SĨ BÙI HIỀN?

 Đọc mấy câu (hình như) là của Bút Tre này:

“Anh đi công tác Pơ-lây – cu dài dằng dặc biết ngày nào ra/ Anh đi công tác Buôn mê – Thuột xong một cái lại về với em”

… thì bỗng  mình phục bác Bùi Hiền! – Người mạnh dạn đề xuất cải cách tiếng Việt, mà theo tính toán sẽ tiết kiệm được khá nhiều thời gian viết lách.

Vấn đề là tới khi nào sự hữu dụng mới được ghi nhận?

Giống như ả Thúy Kiều bán dâm và trộm cắp phải chờ tới khi chế độ phong kiến bị thủ tiêu mới được chính thức mặc cái áo “Tài hoa mà phận bạc”.

Giống như mấy địa danh mà mình quen gọi là Đắc Lắc, Con Tum…. Nhưng đến giờ vẫn thấy cách viết chính tả chính thống cứ ngọng nghịu thế nào.

Mình đố ai dám phê bình cách viết của tỉnh Đắk Lắk (Đắc Lắc), Thành phố Pleiku (Pờ lây cu), Người Khmer (Khơ me)… là biến tướng, sai chính tả đấy?

Cho nên mới nói, quần chúng càng ném đá (phê bình) thì càng thấy vị Tiến sĩ này giống Nguyễn Du. Nhất là câu cảm thán “Bất tri tam bách dư niên hậu/ Thiên hạ hà nhân khấp Tố Như? – Không biết ba trăm năm lẻ nữa/ Người đời ai khóc Tố Như chăng?”…

Anh Tuấn

Chân lý chỉ là rùa so với mũi tên thời đại

Một sự ngẫu nhiên mà khéo như cố tình sắp xếp. Đó là hai thông tin ấn tượng trong ngày đối với tôi.

Một là bài viết của Nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, Nguyên Chủ tịch nước Trương Tấn Sang “Lịch sử giúp chúng ta hiểu hiện tại, dự báo tương lai”.

Trong đó, ngoài chuyện đề cập mối nguy của chế độ trước vấn nạn sâu bọ, có nói tới chuyện triều Trần sụp đổ do chấp nhận hiện trạng trong dân có biến, lờ lớ lơ Thất trảm sớ của đại thần Chu Văn An khiến ông phải tự nguyện “trảm” chức của mình.

Thứ hai, Phó Chủ tịch quận 1, "Tư lệnh an ninh vỉa hè" Đoàn Ngọc Hải xin từ chức, thực hiện cam kết hồi đầu năm ngoái rằng không đòi lại vỉa hè cho người đi bộ sẽ cởi áo từ quan.

Ngẫu nhiên là hai thông tin trong một ngày đề cập đến việc treo áo vì những bất lực trước những điều mà đa số lòng dân biết rõ là sai trái: Tham nhũng và Vỉa hè tặc!

Khéo như sắp xếp ở chỗ cả hai sự kiện cách nhau hơn nửa ngàn năm trên gián tiếp khẳng định rằng Chân lý chỉ là con rùa so với mũi tên thời đại.

Giống như Thuyết Nhật tâm chịu hắt hủi nhiều trăm năm trước khi trở thành đáp án chính thức về vũ trụ của học sinh tiểu học ngày nay. Giống như ông Bí thư tỉnh Vĩnh Phú Kim Ngọc, phải chờ tới lúc Kinh tế thị trường kéo đời sống của nhân dân như gió đẩy diều mới mới được truy tặng huân chương.

Và, những “giống như” ấy liệu có ứng vào ước mơ của Nguyên Bí thư thành ủy Đinh La Thăng?, rằng: “Kể từ giờ phút này, toàn bộ tâm trí của tôi sẽ dành cho một việc duy nhất đó là cùng Đảng bộ, chính quyền và nhân dân thành phố mang tên Bác Hồ vĩ đại, kế tục xứng đáng sự nghiệp vẻ vang được gây dựng bởi các vị tiền bối mà tôi kính trọng”.

Ông đã quyết thế, chắc không để lời nói gió bay rồi ngậm ngùi lui chức. Nhưng tiếc rằng, ước mơ ấy bị chặn lại bởi những cáo buộc sai phạm trước đó hàng chục năm, thời ông làm chủ tịch PVN.

Nếu thời Trần mà có pháp luật tương tự hiện nay thì Hoài Văn Hầu đã chết từ lúc hùng hổ lao vào hội nghị Bình Than, bóp nát quả cam trước mặt các đại thần. Còn đâu cửa mà khẳng định tuyên ngôn trên cờ “Phá cường địch, báo hoàng ân”?

Anh Tuấn

CHÍ PHÈO THÈM LƯƠNG THIỆN NHƯ THÈM RƯỢU?

HAY TA GỌI ANH DU CÔN BẰNG TÊN KHÁC, MIỄN LÀ KHÔNG PHẠM HÚY CHÍ PHÈO?

Góc nhìn khác về nhân vật Chí Phèo của nhà văn Nam Cao dư luận ồn ào mấy hôm nay thật ra không phải đợi tới khi nghiên cứu sinh Nguyễn Sóng Hiền khai mở (ngày 5-12-2017), mà ít nhất nó xuất hiện từ 7 năm trước, hôm 11-12-2010, với bài “Chí Phèo thật lòng muốn lương thiện hay chỉ lương thiện trong lúc say” của mình, trên website TS Phạm Ngọc Hiền quản trị.

Đến giờ, mình vẫn không đặt vấn đề nên hay không nên đưa tác phẩm này vào chương trình giáo dục phổ thông, vì học sinh giờ nếu không chủ động dạy thì chúng vẫn dư sức tìm trên mạng nếu muốn.

Và mình vẫn cho rằng đây là một viên ngọc văn chương của thế kỷ 20, vấn đề là mỗi người ngắm nó như thế nào và rút ra giá trị gì, chứ không phải chỉ duy nhất một bài học đạo đức: Cái Thiện chảy về nguồn, đại loại thế!.

Nên, hãy để viên ngọc ấy tỏa sáng theo cách cảm nhận của mỗi người nói chung, học sinh nói riêng. Lý do,  nó là một tác phẩm nghệ thuật,  mà nghệ thuật thì nên thoát ra khỏi vòng kim cô của bất kỳ ý thức hệ nào.

Đăng lại bài viết của mình, có gắn thêm 2 cái tít phụ để ai quan tâm đọc đỡ mệt.

CHÍ PHÈO THẬT LÒNG MUỐN LƯƠNG THIỆN HAY CHỈ LƯƠNG THIỆN TRONG LÚC THẬT SAY?

Trong chương trình giáo dục phổ thông, dòng văn học hiện thực phê phán được định hướng giảng dạy theo hướng lên án xã hội (thời Pháp thuộc) bất công, đời sống nhân dân bị đẩy tới mức bần cùng hóa và họ có khao khát vươn lên mãnh liệt nhằm thay đổi cái tối tăm, khổ sở mà mình đang phải chịu đựng (Bước đường cùng, Vợ nhặt, Chí Phèo,...).

TÊN TÁC PHẨM CHÍNH LÀ SỰ KHÁI QUÁT NỘI DUNG

Dưới sự định hướng ấy, một trong những tác phẩm được coi là điển hình là Chí Phèo của Nam Cao. Anh ta bị Bá Kiến, tức đại diện của giai cấp thống trị lúc bấy giờ hành hạ hết kiểu này đến kiểu khác như: Đẩy đi tù, biến thành nô lệ suy nghĩ, sử dụng làm công cụ dao búa,... để rồi cuối cùng Chí Phéo vùng lên, thực hiện cái khao khát cháy bỏng muôn thủa của nhân loại là được "làm người lương thiện".

Tuy nhiên, đó có thực là ý tưởng của Nam Cao khi bắt đầu viết truyện ngắn này không? Theo tôi, tác giả "Đôi mắt" đã nhìn Chí Phèo ở một lăng kính khác hẳn....

"Ý tại ngôn ngoại"!... Thông thường, tiêu đề của một tác phẩm văn học đã là một khái quát bao trùm về ý tưởng của tác giả rồi. "Chí Phèo" xuất hiện ở tập truyện đầu tay (1941) là "Đôi lứa xứng đôi". Còn lần đầu tiên tác giả đặt tên cho tác phẩm là "Cái lò gạch cũ".

Cái tên "Đôi lứa xứng đôi" gợi cho ta cảm giác của những cặp tương đương, bổ sung nhau (Rổ với rá cạp lại). Nó chỉ đơn thuần mang ý nghĩ là sự lắp ghép của những nhân cách khiếm khuyết (Chàng thì say xỉn, côn đồ, nàng thì dở hơi, hâm hấp)

Thì cái tên "Cái lò gạch cũ" gợi đến cơ sở để khai sinh một tên du côn phá làng phá xóm. Chi tiết cuối truyện, khi Thị Nở sờ tay vào cái bụng báo hiệu một sự tiếp diễn của quy luật "Con nhà tông không giống lông cũng giống cánh”. Một đứa “con hoang”, thiếu giáo dục, khi lớn lên chắc chắn bản năng sống của nó, nhu cầu có miếng ăn miếng uống sẽ buộc nó phải tôn thờ giá trị ác mà thôi, phải trộm con gà con vịt, phải biết bắt nạt, phải gây nỗi khiếp sợ cho người khác.,..

Hoặc với cái tên truyện "Chí Phèo" thì đơn giản tác giả muốn đặt tên nhân vật chính là tên tác phẩm, giống như muôn vàn các truyện ngắn có các tiêu đề như   "Truyên Anh A", "Truyện Chị Bê", "Cô C",...

Tóm lại, nếu so sánh với thời bây giờ (cũng đầy rẫy tội phạm, tệ nạn, thanh thiếu niên hư,...) nếu suy từ tên truyện thì không có cái tên nào trong 3 cái tên trên đây thực sự mang thông điệp lên án cái xã hội đẩy người ta vào thế "bị dồn vào chân tường" cả.

Chi tiết được các nhà định hướng phê bình văn học chú ý trong truyện là cảnh Chí Phèo mặc cả với Bá Kiến "Tao muốn là người lương thiện! Nhưng ai cho tao làm người lương thiện?.." rồi đâm chết Bá Kiến trước khi tự xử mình... Nhưng chẳng cần quan sát kỹ cũng thấy anh Chí nhà ta "muốn làm người lương thiện" trong lúc.. say và bị thất tình.

Một sự ảo não trong tình yêu cộng thêm trạng thái thiếu tỉnh táo ấy thì lý nào có thể ý thức được mong muốn chính đáng của mình? Câu nói "Muốn làm người lương thiện" là lý do để hành quyết kẻ bắt Chí phải làm người ác hay chỉ là một trong hệ thống lý do "làm tiền" mà Chí từng áp dụng trước đó với Cai Cường, Đội Tảo?

Nếu là lý do làm tiền thì phải đặt dấu hỏi cho câu hăm dọa trước đó của Chí với Bá Kiến "Tao không cần tiền"! Phải chăng đó là câu nói lửng lơ để buộc Bá Kiến phải suy rộng ra rằng "Tao không cần tiền... ít nhưng tao cần nhiều tiền"?

Hành động tự sát sau khi xử lý cụ tiên chỉ là hành động xuất phát từ suy nghĩ "không thể làm người lương thiện được nữa"  hay là do thói quen ăn vạ quá đà, vượt quá sự kiểm soát của kẻ chuyên rạch mặt ăn vạ?

NHÂN CÁCH KHÔNG THỂ CẢI TẠO TRONG MỘT KHOẢNH KHẮC!

Duy nhất một lần Chí Phèo tỉnh rượu và thấy "Bâng khuâng" nghe những âm thanh của đời sống làng quê, mơ một mái nhà hạnh phúc với những đứa con,... Đây là điều đáng trân trọng hiếm hoi ở một nhân cách khiếm khuyết.

Tuy nhiên tình tiết này có vẻ lạc lõng vì cái máu bất lương đã ngấm trong người hàng chục năm rồi mà chỉ có duy nhất một lần tỉnh táo để nhớ ra rồi sau đó lại quên ngay vì triền miên trong say khướt.

Cái mong muốn tốt đẹp ấy ngắn ngủi, không có chiều sâu, không luôn luôn được nuôi dưỡng nên không thể biến thành kế hoạch hành động được.

Trên đây phân tích động cơ "muốn làm người lương thiện" của Chí Phèo về mặt lý luận. Còn trên thực tế, tôi tin rằng nếu có một cuộc thăm dò ý kiến về "biểu tượng Chí Phèo" thì kết quả sẽ cho ra đa số rằng: "Nói tới "Chí Phèo" là nói tới những kẻ bất lương, cù nhầy, hung hãn, chuyên phá hoại và gây tổn hại đến người khác."

Từ sự áp đặt tư tưởng cho tác phẩm, qua đó bắt học sinh phải suy nghĩ, phân tích theo cách thức đã được lập trình cho thấy có một khoảng cách khá xa so với sự vận động của cuộc sống thực tế...

"Chí Phèo" đã trở thành một biểu tượng, một câu nói cửa miệng khi người ta muốn nhận xét về một kẻ bất lương. Người ta nói "Cái thằng A mất dạy, vào tù ra tội nhiều như đi chợ, nó Chí Phèo lắm đấy" thì người ta hiểu rằng đó là một kẻ hết đường cải tạo, không dám và không nên động đến! Chứ người ta không nghĩ thêm rằng "Nhưng cái anh A này có những suy nghĩ rất đáng trân trọng!" cả.

Nhà giáo dục nói một đằng, dân gian hiểu một nẻo thì đó là do dân gian không thuộc bài hay nhà giáo dục thất bại vì cố tình định hướng giá trị nhưng khập khiễng so với thực tế?

Trần Anh Tuấn